Bác Hồ nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong ngày 19-9-1954. Ảnh tư liệu
Trước hết, lời Bác khẳng định công lao của các Vua Hùng và các thế hệ cha ông trong sự nghiệp dựng nên non sông, hình thành nền văn hiến và truyền thống đoàn kết của dân tộc. “Dựng nước” là một quá trình lâu dài, được hun đúc bằng lao động, trí tuệ, mồ hôi và cả máu xương của biết bao thế hệ. Nhưng dựng nước mới chỉ là bước đầu. Để đất nước tồn tại, phát triển và trường tồn, mỗi thế hệ còn phải có trách nhiệm giữ gìn những thành quả mà cha ông đã tạo dựng.
Điều đặc biệt trong lời căn dặn của Bác là hai chữ “cùng nhau”. Giữ nước không phải là trách nhiệm của riêng quân đội hay một lực lượng nào, mà là trách nhiệm chung của toàn dân tộc. Trong thời chiến, giữ nước là đứng lên chiến đấu chống ngoại xâm. Trong thời bình, giữ nước còn được thể hiện bằng việc bảo vệ độc lập, chủ quyền, an ninh quốc gia; Giữ gìn bản sắc văn hóa; Xây dựng đất nước giàu mạnh; Củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và chủ động bảo vệ những giá trị tốt đẹp của dân tộc.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, lời Bác dạy càng mang ý nghĩa thời sự. Các bạn trẻ được sinh ra và lớn lên trong hòa bình, không trực tiếp trải qua những năm tháng chiến tranh, nhưng đang được thừa hưởng thành quả của biết bao thế hệ đã hy sinh để bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, biết ơn quá khứ phải được chuyển hóa thành trách nhiệm trong hiện tại và hành động hướng tới tương lai.
Giữ nước hôm nay không chỉ là cầm súng khi Tổ quốc cần. Đó còn là học tập nghiêm túc, làm chủ khoa học - công nghệ, nâng cao năng lực số, rèn luyện bản lĩnh, đạo đức và ý thức công dân; Lao động sáng tạo, sống có trách nhiệm với cộng đồng; Bảo vệ môi trường, giữ gìn tiếng Việt và văn hóa dân tộc; Tỉnh táo trước thông tin sai lệch, có ý thức bảo vệ không gian mạng và chủ quyền quốc gia. Mỗi người trẻ hoàn thành tốt công việc của mình, sống tử tế, có ích và đóng góp cho sự phát triển của đất nước cũng chính là một cách giữ nước trong thời đại mới.
Đặc biệt, với những người trẻ đang công tác trong ngành Giáo dục, trách nhiệm ấy càng có ý nghĩa. Bởi giáo dục không chỉ truyền đạt tri thức mà còn gieo vào thế hệ tương lai tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Với giáo viên trẻ trong giáo dục chuyên biệt, trách nhiệm ấy còn được thể hiện qua từng việc làm bình dị như kiên trì giúp học sinh khuyết tật phát triển năng lực, tôn trọng sự khác biệt, trao cho các em cơ hội hòa nhập và trở thành những công dân có ích cho xã hội.
Hơn bảy mươi năm đã trôi qua, lời căn dặn tại Đền Hùng vẫn vang vọng như một lời nhắc nhở đối với mỗi thế hệ người Việt Nam: Cha ông đã dựng nên cơ đồ, thế hệ hôm nay phải có trách nhiệm gìn giữ và tiếp tục xây dựng cơ đồ ấy ngày càng vững mạnh. Nếu thế hệ trước đã giữ nước bằng lòng yêu nước, ý chí chiến đấu và sự hy sinh, thì thế hệ trẻ hôm nay cần tiếp nối truyền thống ấy bằng tri thức, bản lĩnh, trách nhiệm, sáng tạo và khát vọng cống hiến.
Giữ nước trong thời đại mới bắt đầu từ những việc rất gần gũi: Giữ mình, giữ đạo đức, giữ văn hóa, giữ niềm tin, giữ kỷ cương và giữ trách nhiệm với cộng đồng, với Tổ quốc. Đó chính là cách thế hệ trẻ viết tiếp câu chuyện dựng nước và giữ nước của cha ông, để truyền thống Hùng Vương không chỉ được nhắc nhớ trong lịch sử mà tiếp tục được sống động trong từng hành động hôm nay.