Ngày 2/9/1955, Bác Hồ cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tới đặt vòng hoa viếng các liệt sĩ tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội. Ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh
Ý nghĩa của ngày 27-7 được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định trong Thư gửi Ban Thường trực tổ chức Ngày Thương binh toàn quốc đầu tiên. Người viết: "Thương binh là những người đã hy sinh gia đình, hy sinh xương máu để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ đồng bào. Vì lợi ích của Tổ quốc và đồng bào mà các đồng chí đó chịu ốm yếu.... Vì vậy Tổ quốc và đồng bào phải biết ơn, phải giúp đỡ những người con anh dũng ấy. Ngày 27-7 là dịp để đồng bào tỏ rõ lòng hiếu nghĩa bác ái và tỏ lòng yêu mến thương binh."
Lời dạy của Bác đã trở thành kim chỉ nam cho toàn Đảng, toàn quân và toàn dân trong việc chăm lo đời sống vật chất, tinh thần đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng. Trải qua nhiều năm, ý nghĩa của ngày 27-7 được mở rộng và nâng lên thành Ngày Thương binh - Liệt sĩ, trở thành ngày tri ân thiêng liêng của dân tộc, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Bác Hồ bắt nhịp bài ca “Kết đoàn” tại Trường thương binh hỏng mắt Hà Nội đêm 30 Tết Bính Thân 1956
Đối với các anh hùng liệt sĩ, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự kính trọng và biết ơn vô hạn. Người từng khẳng định: "Máu đào của các liệt sĩ đã làm cho lá cờ cách mạng thêm đỏ chói. Sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ đã chuẩn bị cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết quả tự do. Nhân dân ta đời đời ghi nhớ công ơn các liệt sĩ và chúng ta phải luôn luôn học tập tinh thần dũng cảm của các liệt sĩ để vượt qua tất cả những khó khăn, gian khổ, hoàn thành sự nghiệp cách mạng mà các liệt sĩ đã chuyển lại cho chúng ta."
Không chỉ bày tỏ tình cảm bằng những lời căn dặn sâu sắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn quan tâm xây dựng hệ thống chính sách dành cho thương binh, liệt sĩ. Ngày 16-2-1947, Người ký Sắc lệnh số 20/SL quy định về chế độ hưu bổng thương tật và tiền tuất tử sĩ, mở đầu cho việc hình thành và phát triển hệ thống chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng.
Nhân dịp kỷ niệm Ngày Thương binh 27-7-1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục gửi thư tới đồng bào cả nước, kêu gọi mọi người quan tâm, giúp đỡ thương binh và gia đình liệt sĩ. Không chỉ dừng lại ở lời kêu gọi, Người còn trực tiếp nêu gương bằng nhiều việc làm thiết thực như gửi quà thăm hỏi thương binh, gia đình liệt sĩ vào mỗi dịp 27-7 và đến thăm các trại điều dưỡng thương binh. Đặc biệt, câu nói nổi tiếng của Người: "Thương binh tàn nhưng không phế" đã trở thành nguồn động viên to lớn, tiếp thêm nghị lực để hàng vạn thương binh vượt qua khó khăn, vươn lên trong cuộc sống, tiếp tục cống hiến cho đất nước.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III diễn ra trước Tết Bính Ngọ năm 1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục nhấn mạnh trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể và địa phương trong việc chăm lo các gia đình thương binh, liệt sĩ, cũng như những gia đình có con em đang chiến đấu ở chiến trường miền Nam, Lào và Campuchia. Đây không chỉ là sự quan tâm đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc mà còn là sự động viên to lớn đối với hậu phương, góp phần củng cố niềm tin và sức mạnh của toàn dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng đất nước.
Tấm lòng và sự quan tâm sâu sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với thương binh, liệt sĩ đã trở thành di sản tinh thần vô giá, góp phần hình thành truyền thống nhân văn tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Đến hôm nay, việc chăm lo người có công với cách mạng, thực hiện chính sách "Đền ơn đáp nghĩa" và phát huy đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" vẫn luôn là trách nhiệm, tình cảm và nghĩa vụ thiêng liêng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta.
Tư tưởng và tình cảm của Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng không chỉ thể hiện truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc mà còn là bài học sâu sắc đối với mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên ngành Giáo dục trong quá trình thực hiện nhiệm vụ "trồng người".
Trước hết, mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên cần khắc ghi và giáo dục cho học sinh truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa", bồi dưỡng lòng biết ơn đối với các anh hùng liệt sĩ, thương binh, Mẹ Việt Nam Anh hùng và các thế hệ cha anh đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành nhân cách, lòng yêu nước và trách nhiệm công dân cho học sinh.
Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về lòng biết ơn trách nhiệm đối với những người đã cống hiến cho Tổ quốc chính là động lực để mỗi cán bộ, giáo viên, nhân viên ngành Giáo dục không ngừng rèn luyện phẩn chất, nâng cao năng lực chuyên môn, tận tụy với nghề, góp phần đào tạo nên những thế hệ công dân có lý tưởng, có đạo đức, có lòng yêu nước và ý thức phụng sự Tổ quốc trong thời kỳ mới.